Λίγα λεπτά με το αυτοκίνητο πάνω από τα χωριά μας, ένας μακρύς λευκός οικισμός απλώνεται στην πλαγιά του Κεχροβουνίου — πολύ μεγάλος για χωριουδάκι, πολύ ήσυχος για κωμόπολη. Είναι η Μονή Κεχροβουνίου, η Μονή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, κι εδώ ξεκίνησε η ιστορία της σύγχρονης Τήνου: στα όνειρα μιας ηλικιωμένης μοναχής, το καλοκαίρι του 1822.

Ένα χωριό μοναχών στο βουνό

Κανείς δεν ξέρει με ακρίβεια πότε χτίστηκε το Κεχροβούνι. Η παράδοση το τοποθετεί στα βυζαντινά χρόνια, κάπου ανάμεσα στον 10ο και τον 12ο αιώνα, και μιλά για τρεις ευλαβείς αδελφές που έβλεπαν κάθε βράδυ ένα παράξενο φως πάνω στο βουνό. Το θεώρησαν ουράνιο κάλεσμα, ανέβηκαν και μόνασαν δίπλα στα τρία εκκλησάκια που υπήρχαν εδώ, χτίζοντας η καθεμιά το κελί της πλάι σε ένα από αυτά. Γύρω τους μεγάλωσε μια αδελφότητα που κάποτε έφτασε τις 120 μοναχές, με ένα τρυφερό όνομα που η μονή κρατά ως σήμερα: η Κυρία των Αγγέλων.

Αυτό που έχτισαν μοιάζει λιγότερο με μοναστήρι και περισσότερο με χωριό. Μέσα στα τείχη, πλακόστρωτα δρομάκια στριφογυρίζουν ανάμεσα σε ασβεστωμένα κελιά που στην ουσία είναι μικρά σπίτια, το καθένα με τη δική του πόρτα και τα δικά του σκαλιά· καμάρες ανοίγουν σε αυλές και καμπαναριά υψώνονται πάνω από τις στέγες. Είναι κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική χωρίς καμία επιτήδευση — πέτρινα σπίτια, μαρμάρινα ανώφλια, σκαλοπάτια λειασμένα από τα χρόνια — και από τα 650 περίπου μέτρα η ματιά κατεβαίνει πάνω από πεζούλες και περιστεριώνες ως τη Χώρα και τη θάλασσα.

Η Αγία Πελαγία και το όραμα του 1822

Η πιο ξακουστή μοναχή της μονής γεννήθηκε το 1752 στον Κάμπο και βαφτίστηκε Λουκία. Στα δεκαπέντε της ανέβηκε στο Κεχροβούνι κοντά στη θεία της, τη μοναχή Πελαγία, και όταν εκάρη πήρε και το όνομά της. Έζησε εδώ ως τα βαθιά της γεράματα και η μονή τη θυμάται όχι τόσο για τα οράματα όσο για τον κόπο της: φρόντιζε τις άρρωστες αδελφές και γύριζε ζητιανεύοντας στα χωριά γύρω από το βουνό για να συντηρεί τις φτωχότερες.

Τον Ιούλιο του 1822, όταν η Επανάσταση είχε μόλις κλείσει τον πρώτο της χρόνο, η Πελαγία — εβδομήντα χρονών πια — είδε στον ύπνο της μια ολόφωτη γυναίκα που της είπε πως μια εικόνα ήταν θαμμένη σε ένα χωράφι κάτω από την πόλη. Δύο φορές δεν μίλησε σε κανέναν. Την τρίτη, στις 23 Ιουλίου, τα είπε στην ηγουμένη της και στον επίσκοπο Γαβριήλ. Άρχισαν οι ανασκαφές και στις 30 Ιανουαρίου 1823 η αξίνη ενός εργάτη έσχισε στα δύο μια ξύλινη εικόνα: τον Ευαγγελισμό. Πάνω στο σημείο χτίστηκε η Παναγία Ευαγγελίστρια και η Τήνος έγινε το νησί του προσκυνήματος. Η Πελαγία εκοιμήθη το 1834 και αργότερα αναγνωρίστηκε επίσημα ως αγία.

Τι θα δείτε μέσα στα τείχη

Ξεκινήστε από το καθολικό, τον ναό της Κοιμήσεως στην καρδιά της μονής, με το ξυλόγλυπτο επίχρυσο τέμπλο του. Δεξιά του μια πέτρινη σκάλα ανεβαίνει στο κελί όπου έζησε η Πελαγία, σήμερα προσκύνημα, και δίπλα του βρίσκεται ο νεότερος ναός της, όπου φυλάσσεται η κάρα της. Ένα δρομάκι οδηγεί στον ναό των Ταξιαρχών, το παλιό κοιμητήριο της μονής, όπου είχε ταφεί. Μαζί με τα παρεκκλήσια της Αγίας Τριάδας, του Τιμίου Προδρόμου, της Αγίας Χριστίνας και της Ζωοδόχου Πηγής, οι ναοί μέσα στα τείχη γίνονται επτά. Ένας μικρός μουσειακός χώρος φυλάει εικόνες, εκκλησιαστικά σκεύη και άμφια του 18ου και 19ου αιώνα, και οι μοναχές διαθέτουν τα εργόχειρά τους — από αυτά συντηρείται η αδελφότητα.

Η επίσκεψη: ώρες, ενδυμασία και λίγη σιωπή

Το Κεχροβούνι είναι ζωντανό μοναστήρι, όχι μουσείο: δεν υπάρχει εκδοτήριο ούτε ωράριο σε πινακίδα. Η μέρα των μοναχών αρχίζει με την καμπάνα στις πέντε το πρωί και ο εσπερινός ψάλλεται στις τέσσερις. Το γραφείο της μονής λειτουργεί περίπου δέκα με μία και τέσσερις με έξι, κι αυτά είναι τα πιο σίγουρα διαστήματα για επίσκεψη· το μεσημέρι είναι ώρα ανάπαυσης. Οι ώρες αλλάζουν με τις ακολουθίες και τις γιορτές, οπότε αν μένετε σε εμάς, ρωτήστε μας το προηγούμενο βράδυ και θα το ελέγξουμε. Ντυθείτε όπως σε κάθε μοναστήρι — καλυμμένοι ώμοι και γόνατα, ένα ελαφρύ σάλι στην τσάντα — μιλήστε χαμηλόφωνα και ρωτήστε πριν φωτογραφίσετε τις μοναχές. Με το αυτοκίνητο είναι περίπου δεκαπέντε λεπτά από τη Χώρα και λίγα μόνο λεπτά από τα χωριά μας.

Το παλιό μονοπάτι από τα Δυο Χωριά

Ακόμη καλύτερα, ανεβείτε με τα πόδια. Από την πλατεία με τα πλατάνια στα Δυο Χωριά, το παλιό μονοπάτι βγαίνει από το χωριό με πέτρινα σκαλιά, περνά από μια πηγή με πόσιμο νερό, μια μακρόστενη πέτρινη στέρνα κι έναν περιστεριώνα, και διασχίζει τον Αρνάδο — στεγάδια, μια μαρμάρινη βρύση — ως την πύλη της μονής: λίγο πάνω από δύο χιλιόμετρα, περίπου μία ώρα με άνεση. Από τον Τριαντάρο προσθέστε το σύντομο κομμάτι πάνω στη ράχη. Μετά την πύλη το μονοπάτι συνεχίζει και κατεβαίνει ανάμεσα σε ξωκλήσια, περιστεριώνες κι έναν παλιό μύλο ως τη Χώρα, κάπου τέσσερα χιλιόμετρα ακόμη· για την επιστροφή πάρτε ταξί. Προτιμήστε νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα, με νερό και κανονικά παπούτσια — τα μάρμαρα που γυάλισαν αιώνες βημάτων γλιστρούν. Ο οδηγός μας για την πεζοπορία στην Τήνο έχει όλο το δίκτυο.

23 Ιουλίου: η εικόνα ανεβαίνει στο βουνό

Στις 23 Ιουλίου, γιορτή της Αγίας Πελαγίας και επέτειο του οράματός της, η εικόνα της Ευαγγελίστριας ανεβαίνει το πρωί από τη Χώρα και μένει όλη τη μέρα στο Κεχροβούνι, ενώ οι μοναχές κερνούν καφέ, ρακή και γλυκά όσους ανέβηκαν. Μετά τον εσπερινό η εικόνα κατεβαίνει πεζή στην πόλη, με μια μακριά πομπή ντόπιων και επισκεπτών από πίσω και τις καμπάνες των ξωκλησιών να χτυπούν καθώς περνά — δύο ώρες περπάτημα στο τελευταίο φως, ώσπου η λιτανεία φτάνει στο λιμάνι καθώς νυχτώνει, με τη Φιλαρμονική και πυροτεχνήματα. Για τις υπόλοιπες γιορτές του καλοκαιριού, δείτε τον οδηγό μας για τα πανηγύρια της Τήνου.

Πού να μείνετε κοντά στο Κεχροβούνι

Ζούμε στο ίδιο βουνό. Τα τέσσερα σπίτια διακοπών μας βρίσκονται στα Δυο Χωριά και τον Τριαντάρο, τα χωριά-μπαλκόνια κάτω από το μοναστήρι — παραδοσιακά πέτρινα σπίτια με μαρμάρινα ανώφλια και χοντρούς τοίχους, ανακαινισμένα σε ήσυχα ενοικιαζόμενα καταλύματα με βεράντες πάνω από το Αιγαίο. Το Emerald View House One απέχει δύο λεπτά από την πλατεία απ’ όπου ξεκινά το μονοπάτι για το Κεχροβούνι· το Blue Horizon, το Blabla Door House και το Aegean Selfie House είναι λίγο πιο πέρα στη ράχη, στον Τριαντάρο. Αν σκέφτεστε πού να μείνετε στην Τήνο και θέλετε να ξυπνάτε σε απόσταση περιπάτου από το μοναστήρι, πείτε μας τις ημερομηνίες σας και στείλτε μας μήνυμα μέσω της φόρμας επικοινωνίας.